PERXUDRES*

Kurdên Tirkîyê piştî bêdengîya demdirêj a li dû şikestinên Şêx Seîd û Seyîd Riza serê salên 1960î bi parçek serbestî ra nola ku hêdî hêdî hatibin ser hemd û hişên xwe bi kovar û kitaban, bi gazeteyan jinûve hatine xanê.  Wan salên li dû derbeya eskerî bi rêberîya Musa Anter, Deng , bi ya Edip Karahan, Dicle-Fırat û bi ya Doğan Kılıç jî Roja Newe derketiye.  Ser Deng û Musa Anter, ser Dicle-Fırat û Edip Karahan barek belge hene îro di destê me da, lê ser Doğan Kılıç û Roja Newe malumat heta van salên dawî têm kêm diman û hema bêje ti kesî tiştek nizanibû.  Roja Newe ya Doğan Kılıç di tarîxa Tirkîyê da gazeteya pêşî ye ku bi Kurdî û Tirkî derketiye. Wan salên 1960î di gazeteyên din da jî nivîsên bi Kurdî derketine, lê îbareya Roja Newe xusûsî ew e, gazeteya bi Kurdî û Tirkî.  Gazeteya tek hejmarek derketî û nola Doğan Kılıç wenda sala 2019an li  Milli Kütüphane  ya Enqerê bi xebatên Mutlu Can hat dîtin û li dîjîtalê hat barkirin.  Roja Newe ya sala 1...

Cemal Süreya bi şiîr û mektûbên xwe, car caran jî bi Kurdbûna xwe di edebîyata Tirkî da tim şairekî şor-li-ser e.   Derdorên polîtîk bi şiîrên Cemal Süreya ji Dêrsimê heta Enqerê rîyeka sirgûnîyê çêdikin û balê dikişînin ser wan dewrên xedar.  Lê kî çi dibêje jî îbreya ser Cemal Süreya ne tam ber bi Kurdbûnê va dare ne jî ber bi Tirkbûnê va.  Mesela tercûman Tomris Uyar, ku demekê xanima Cemal Süreya bûye û gorey gotegotan jiber şidetê ji mêrê xwe veqetîyaye, di roportajekê da behsa meyla wî ya li ser polîtîkayê dike.  Tomris Uyar dibêje ‘’Cemêl bi qasî şairbûnê dixwast bibe sîyasetçî jî. Ew xwastina wî li hinek şaşîyên din qelibîn, lê esas wî dixwast ku sîyasetê bike’’  Ji nivîsên Cemal Süreya wer tê xanê ku ew heyranê Kemal Burkay bûye û di vê heyranîyê da yek îşaretên ser sîyasetê hene.  Sala 1975an, Cemal Süreya ser şiîra Kemal Burkay wanî gotiye:  ‘’Burkay di nêv kar û xebatên sîyasî da ye, bes di dîwana wî da min hezkirineka mezin dî bo şiîran. Ş...